تحلیل ذهن

نوشته برتراند راسل Bertrand Russell

«تحلیل ذهن» یکی از آثار کلاسیک فلسفهٔ ذهن در قرن بیستم است. راسل در این کتاب می‌کوشد میان دو گرایش به‌ظاهر متضاد آشتی برقرار کند: گرایش فیزیک‌دانان به سوی نوعی «ماده‌گرایی» و گرایش روان‌شناسان رفتارگرا (به‌ویژه مکتب واتسون) به سوی نفی امور ذهنیِ صرف. او با تکیه بر آرای ویلیام جیمز و نوواقع‌گرایان آمریکایی، تلاش می‌کند نشان دهد که تفاوت میان «ماده» و «ذهن» نه در جوهر، بلکه در نحوهٔ سازمان‌یافتگی و ترتیب رویدادهاست.
در فصل‌های مختلف کتاب، راسل به تحلیل مفاهیمی چون احساس، تصویر ذهنی، حافظه، باور، امیال، و آگاهی می‌پردازد و می‌کوشد این مفاهیم روان‌شناختی را بدون توسل به فرض یک «جوهر ذهنی» مستقل، توضیح دهد. این اثر از منابع مهم شکل‌گیری دیدگاه «مونیسم خنثی» (Neutral Monism) در فلسفهٔ تحلیلی محسوب می‌شود و همچنان در آموزش فلسفهٔ ذهن و تاریخ روان‌شناسی مورد استناد قرار می‌گیرد.